15 Nis 2014

Patent Hakkına Tecavüz ve Hukuki Çözümleri

0 Yorum

Patentten doğan hakkı tecavüze uğrayan kişi, Patent hakkına tecavüz eden kişi aleyhine Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde (yoksa Asliye Hukuk) Borçlar Kanununda belirtilen tecavüzü öğrenmeden itibaren 1 yıl, her halde 10 yıl içinde başvurabilir. (Tecavüz devam ediyorsa bu durumda her günün zararı için Borçlar Kanunu’nun da belirtilen zamanaşımı o gün başlar)

Patentle korunan ürünü üreten, satan, dağıtan, ticari alana çıkaran, ticari amaçla ithal eden, ticari amaçla elde bulunduran, patentli usulü kullanan kişiler Patent Hakkı tecavüze uğrayanın uğramış olduğu maddi ve/veya manevi zararları ödemekle yükümlüdür.

Patentten Doğan Hakka Tecavüz Sayılan Fiiller:

  • Patent sahibinin izni olmaksızın buluş konusu ürünü kısmen veya tamamen üretme sonucu taklit etmek;
  • Kısmen veya tamamen taklit suretiyle meydana getirildiğini bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde, tecavüz yoluyla üretilen ürünleri satmak, dağıtmak veya bir başka şekilde ticaret alanına çıkarmak veya bu amaçlar için ithal etmek veya ticari amaçla elde bulundurmak veya uygulamaya koymak suretiyle kullanmak;
  • Patent sahibinin izni olmaksızın buluş konusu olan usulü kullanmak veya buluş konusu usulle doğrudan doğruya elde edilen ürünleri satmak, dağıtmak veya bir başka şekilde ticaret alanına çıkarmak veya bu amaçlar için ithal etmek veya uygulamaya koymak suretiyle kullanmak;
  • Patent sahibi tarafından sözleşmeye dayalı lisans veya zorunlu lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devir etmek;
  • Bu maddenin 1 inci ila 4 üncü bentlerinde yazılı fiillere iştirak veya yardım veya bunları teşvik etmek veya hangi şekil ve şartlarda olursa olsun bu fiillerin yapılmasını kolaylaştırmak;
  • Kendisinde bulunan ve haksız olarak üretilen veya ticaret alanına çıkarılan eşyanın nereden alındığını veya nasıl sağlandığını bildirmekten kaçınmak.

Patent bir ürünün yapılışına ait bir usul için alınmışsa, aynı nitelikleri taşıyan her ürün, patenti alınmış usule göre yapılmış sayılır. Usule tecavüz etmeksizin ürünü ürettiğini iddia eden davalı bunu ispat etmekle yükümlüdür. Patent başvurusu bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 55 inci maddesine göre yayınlandığı takdirde, başvuru sahibi, buluşa vaki tecavüzlerden dolayı hukuk ve ceza davası açmaya yetkilidir. Tecavüz eden, başvurudan veya kapsamından haberdar edilmiş ise, başvurunun yayınlanmış olmasına bakılmaz. Tecavüz edenin kötü niyetli olduğuna mahkeme tarafından hükmolunursa, yayından önce de tecavüzün varlığı kabul edilir. Ancak mahkeme, patent veya faydalı modelin verildiğine ilişkin ilânın ilgili bültende yayımlanmasından önce öne sürülen iddiaların geçerliliğine ilişkin olarak karar veremez.

Patent Sahibinin Başvurabileceği Hukuki Yollar:

  • Patent Haklarına Tecavüz Olduğuna Dair Delil Tespiti; Patent Hakları Tecavüze uğrayan/iddia eden kişi henüz tazminat/tedbir vb. talepleri içeren dava açmadan mevcut tecavüze ait delillerin tespitini isteyebilir.
  • İhtiyati Tedbir Talepleri; Patent Hakkı Sahibi, tedbir alınmanın dava sonuna bırakılmasında, gecikmesinde telafisi güç sakıncaların bulunması halinde yetkili mahkemelerden ve idareden (gümrük) tedbir uygulaması talep edebilir.

İhtiyati tedbirler, verilecek hükmün etkinliğini tamamen sağlayacak nitelikte olmalı ve özellikle aşağıda belirtilen tedbirleri kapsamalıdır:

  • Davacının patentten doğan haklarına tecavüz teşkil eden fiillerin durdurulması;
  • Patentten doğan haklara tecavüz edilerek üretilen veya ithal edilen şeylere veya patenti verilmiş usulün icrasında kullanılan vasıtalara, Türkiye sınırları içinde veya gümrük ve serbest liman veya bölge gibi olanlar dâhil, bulundukları her yerde el konulması ve bunların saklanması;
  • Herhangi bir zararın tazmini bakımından teminat verilmesi;

Gümrük idareleri; tecavüzü engellemek, delilleri korumak, yetkili makamların malları kontrol etmesini sağlamak için talep halinde gerekli tedbirleri alabilirler gümrük idaresinin tedbir süresi en fazla 10 gün ile sınırlıdır söz konu süre dolmadan tedbir isteyen Patent Hakkı Sahibi yetkili mahkemeden Tedbir kararı getirmelidir.

Yetkili mahkemeler tedbir kararı verirken iddiaların inandırıcılığını, yeterli delil olmasını dikkate almalı ayrıca Patent Hakkı Sahibinden olası zararlar için teminat isteyebilirler. İhtiyati tedbir talepleri tek başına veya başka talepler içeren davayla birlikte açılabilir. Davayla birlikte açılan İhtiyati Tedbir Talepleri davadan ayrı olarak öncelikle incelenmelidir. İhtiyati tedbir isteyen taraf kusuru olmasa dahi talebinde haksız olduğu ve haksız olarak tedbir koydurduğu anlaşılırsa karşı taraf zararlarının tazmini için tazminat davası açabilir.

  • Tecavüz Fiillerinin Durdurulması; Patentten doğan hakkı tecavüze uğrayan mahkemeden tecavüz fiillerinin durdurulmasını talep edebilir.
  • Maddi ve manevi tazminat; Patentten doğan hakkı tecavüze uğrayan mahkemeden malvarlığının zarara uğramasından dolayı maddi, kişilik değerlerinde meydana gelen zarar içinde manevi tazminat talep edebilir. Maddi tazminat talebi için zararın varlığı şarttır.

Patente konu buluşun itibarı da tecavüz nedeniyle zarara uğradıysa (kalitesiz, özensiz üretim, pazarlama vb.) ayrıca itibar tazminatı da talep etmekte fayda vardır.

Maddi tazminatın belirlenmesinde üçe ayrılır, Patent Hakkı sahibi bunlardan yalnız birisini talep edebilir.

  • Patentten doğan hakka tecavüz edenin rekabeti olmasaydı, patent sahibinin patenti kullanması ile elde edeceği muhtemel gelir,
  • Patentten doğan hakka tecavüz edenin, patent konusu buluşu kullanmakla elde ettiği kazanç,
  • Patentten doğan hakka tecavüz edenin, buluşu bir lisans anlaşması ile hukuka uygun şekilde kullanmış olması halinde ödemesi gereken lisans bedeli,

Tecavüz suretiyle üretilen veya ithal edilen ürünlere, bunların üretiminde kullanılan araçlara el konulması; Patentten doğan haklara tecavüz eden ürünleri üreten, doğrudan doğruya kullanılan araçlara el konulması talep olunabilir.

El konulan ürün ve araçlar üzerinde kendisine mülkiyet hakkının tanınması; Patentten doğan haklara tecavüzde kullanılan araçlara el konulması halinde patent hakkı sahibi tazminat miktarlarından düşülmek kaydıyla el konulan araçlar üzerinde mülkiyet hakkı talep edebilir, şayet mülkiyet hakkı istenen araçlar tazminattan fazla ise fazla kısım karşı tarafa ödenmelidir.

Tecavüzün devamının önlenmesi için tedbir; Patentten doğan hakları tecavüze uğrayan kişi tecavüze konu ürünler, ürünleri üreten araçların bir daha tecavüzde kullanılmaması için gerekli tedbirlerin (araçların, ürünlerin şekillerinin değiştirilmesi, imhası vb.) alınmasını talep edebilir.

Patentten doğan hakka tecavüz eden kişi aleyhine verilen mahkeme kararının ilgilere tebliğ ve kamuya ilan edilmesi; Patentten doğan hakları tecavüze uğrayan kişi, yargılama sonucunda tecavüz eden aleyhine verilen hükmün masrafları tecavüz eden tarafından karşılanmak üzere, ilgililere ve kamuya ilan (gazete ilanı) yoluyla duyurulmasını talep edebilir. Tecavüz sınırlı ise ilgililere duyurma, Tecavüz konusu mallar piyasaya dağılmış ise yayın (Ulusal Çapta Günlük Gazete veya Sektörel Yayın) yoluyla kamuya duyurulur. İlan şekli ve kapsamı kararda belirtilir. İlan hakkı, kararın kesinleşmesinden sonra 3 ay içinde talep/istem edilmezse düşer.

[yukarı]